Afscheid als voorzitter van VNO-NCW MKB Noord

Na zes jaar neem ik afscheid als voorzitter van VNO-NCW MKB Noord. Zes jaar waarin veel is gebeurd, waarin het ondernemersklimaat in Noord-Nederland volop in beweging was, en waarin ik samen met heel veel betrokken mensen heb mogen werken aan één gezamenlijk doel: zorgen voor sterke bedrijven, een gezond ondernemersklimaat en daarmee een krachtige regio.

Dit afscheid is voor mij een logisch moment om terug te kijken. Terug te blikken op waar we begonnen, wat we samen hebben bereikt, waar we nu staan en wat er nog voor ons ligt. Maar bovenal is het een moment om dank uit te spreken. Want voorzitterschap is nooit een solo-rol. Alles wat is gerealiseerd, is het resultaat van samenwerking, betrokkenheid en een gedeelde overtuiging dat ondernemers een essentiële rol spelen in onze samenleving.

Terug naar het begin

Zes jaar geleden begon ik aan dit voorzitterschap met een helder gevoel van verantwoordelijkheid. Noord-Nederland is een prachtige regio, met sterke ondernemers, innovatieve bedrijven en een groot arbeidsethos. Tegelijkertijd is het een regio die structureel te maken heeft met uitdagingen: afstand tot Den Haag, bereikbaarheid, arbeidsmarktproblematiek en soms een onderschatting van het economisch potentieel dat hier aanwezig is.

Mijn ambitie was niet om overal het hardst te roepen, maar om ervoor te zorgen dat ondernemers structureel aan tafel zouden zitten. Dat hun stem zou worden gehoord bij beleidsvorming, bij regionale en landelijke besluitvorming, en bij de inrichting van regels die hen direct raken. Ondernemers weten als geen ander wat werkt en wat niet. Die praktijkkennis is onmisbaar.

In de eerste periode ging het vooral om luisteren, verbinden en begrijpen waar de echte knelpunten zaten. Wat leeft er bij ondernemers? Waar lopen zij dagelijks tegenaan? En hoe kunnen wij als VNO-NCW-MKB Noord daar effectief invloed op uitoefenen?

Dit alles werd niet eenvoudiger toen al na twee maanden na mijn aantreden Nederland in lockdown ging. Vele maatregelen bepaalden ons leven. Pas medio 2022 konden we dit achter ons laten. Een periode waarin zowel VNO NCW als MKB veel hebben bijgedragen aan oplossingen die de schade aan de economie en werkend Nederland beperkten. Ik durf wel te stellen dat nagenoeg alle jaarrekeningen van bedrijven er heel anders uit zouden hebben gezien als zowel VNO NCW als MKB niet hadden gedaan wat ze hebben gedaan.

Ondernemers aan tafel

Een van de belangrijkste ervaringen van de afgelopen jaren is hoe essentieel het is dat ondernemers structureel worden betrokken bij beleid. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk is dat lang niet altijd het geval. Te vaak worden regels bedacht zonder voldoende oog voor de praktijk, met alle gevolgen van dien.

We hebben de afgelopen jaren gezien dat onze rol op dit vlak in het Noorden steeds serieuzer werd genomen. Overheden, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties weten ons te vinden, juist omdat ondernemers meedenken over oplossingen. Niet alleen over economische groei en een goed ondernemingsklimaat, maar ook over brede welvaart, duurzaamheid, arbeidsmarkt, onderwijs en innovatie.

Een stevige plek in de regio

Mooi is ook de positie die VNO-NCW MKB Noord inmiddels inneemt in regionale overlegstructuren. Een goed voorbeeld daarvan is de regiegroep Noord-Nederland, waar onder meer de Noordelijke Commissarissen van de Koning, gedeputeerden en burgemeesters samenkomen.

En waar ondernemers eerder niet vanzelfsprekend vertegenwoordigd waren, is het nu normaal dat wij als werkgeversorganisatie aan tafel zitten. Samen met onder andere de Universiteit van het Noorden en de Economic Board Noord-Nederland vormen we nu een brede coalitie die nadenkt over de toekomst van onze regio en die onze Noordelijke belangen in het Haagse en in Brussel behartigen.

Dat is van grote waarde. Want economische ontwikkeling, onderwijs, innovatie en arbeidsmarkt zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Door die verbindingen structureel te leggen, ontstaat er meer samenhang en meer slagkracht. Dat is geen vanzelfsprekendheid geweest, maar wel iets waar we in relatief korte tijd mooie stappen in hebben gezet.

De Lelylijn als symbool

Als ik kijk naar de highlights van de afgelopen zes jaar, dan kan ik niet om de Lelylijn heen. Dit dossier staat voor mij symbool voor wat er mogelijk is als je als regio eensgezind optrekt.

Het begon met de bekende steen die Hans de Boer en mijn voorganger Alfred Welink aan het einde van hun periode in de vijver gooiden. Een ogenschijnlijk simpele oproep, maar met grote impact. Wat volgde was een proces waarin duidelijk werd hoe belangrijk het was dat Noord-Nederland met één stem sprak. In het begin was dat zeker niet vanzelfsprekend. De provincies zaten niet direct op één lijn, terwijl een gezamenlijke lobby juist cruciaal was.

Als VNO-NCW hebben wij daar een belangrijke rol in gespeeld. Door te verbinden, te agenderen en voortdurend het belang van bereikbaarheid te benadrukken. En met resultaat: in relatief korte tijd werd er 3 miljard euro gereserveerd voor de Lelylijn, later zelfs oplopend tot 3,4 miljard. Dat was een enorme stap en een belangrijke erkenning van het belang van deze verbinding. De in het afgelopen jaar gemaakte keuze om een deel van deze middelen toe te wijzen aan de Nedersaksenlijn is een prachtige ontwikkeling, maar gaat wel ten koste van het gereserveerde budget voor de Lelylijn. Daarmee is het opnieuw een opdracht voor de regio – en voor mijn opvolger – om dit onderwerp hoog op de agenda te houden.

De bereikbaarheid van Noord-Nederland is cruciaal voor economische ontwikkeling, arbeidsmobiliteit en onderwijs. Steden als Emmen, Drachten en Leeuwarden verdienen een volwaardige aansluiting op de rest van Nederland. Studenten moeten zonder drempels kunnen reizen, bedrijven moeten bereikbaar zijn en we mogen niet afhankelijk blijven van kwetsbare flessenhalzen zoals Zwolle, waar storingen en capaciteitsproblemen nog te vaak voorkomen.

Dat de Lelylijn inmiddels in vrijwel alle recente verkiezingsprogramma’s terug te vinden was, stemt mij hoopvol. Het onderwerp staat op de kaart en blijft daar. Dat is iets om trots op te zijn.

Er waren ook andere zaken die me altijd bij zullen blijven zoals de vraag van een van onze leden tijdens de Coronalockdown om de zogenaamde werkkostenregeling te verruimen. Medewerkers moesten thuis een werkplek inrichten en dit werd fiscaal belast en maakte dit wel heel erg duur. Eén telefoontje naar de toenmalige landelijk voorzitter Hans de Boer resulteerde in daags daarop een gesprek met de hiervoor verantwoordelijke minister; een week later was de werkkosten regeling verdubbeld!

Evenzo was het best gaaf om op Wikipedia genoemd te worden als medeverantwoordelijke voor het Woord van het Jaar 2020: de “anderhalve-meter-samenleving”.

Ondernemers in goede en slechte tijden

Naast deze grote dossiers zijn het juist ook de vele ontmoetingen met ondernemers die mij zijn bijgebleven. De momenten van succes, maar ook de gesprekken in moeilijke tijden. Ondernemen is niet alleen groei en ambitie, het is ook onzekerheid, tegenslag en soms pure overlevingskracht.

In de afgelopen jaren hebben we elkaar soms diep in de ogen gekeken. Bij faillissementen, bij persoonlijke dilemma’s, bij vastlopende procedures, onmogelijke wet- en regelgeving, en bij crises die bedrijven en gezinnen raakten. En juist daar bleek de waarde van een netwerk, van een vereniging, van samen optrekken. Die momenten zijn niet in cijfers te vangen, maar vormen wel de kern van wat VNO-NCW MKB Noord is.

Dank aan allen die dit mogelijk maakten

Dit afscheid is vooral ook een moment van dankbaarheid. Allereerst richting alle ondernemers die niet alleen lid willen zijn van een club, maar die door hun contributie bijdragen aan de mogelijkheid om echt verschil te maken. Dankzij deze leden kunnen wij doen wat nodig is om het ondernemersklimaat te verbeteren en het verdienvermogen van Nederland te behouden. En dat werk is nog lang niet af.

Ondernemers zijn de motor van Nederland. Je kunt geld pas uitgeven als het is verdiend. Overheden kunnen alleen investeren als er belastinginkomsten zijn. Zonder goed functionerende bedrijven is er geen geld voor zorg, onderwijs, veiligheid, defensie, infrastructuur en sociale voorzieningen. Dat besef mag nooit verdwijnen.

In het bijzonder wil ik directeur Agnes Mulder en voorzitter MKB Noord Joyce Walstra noemen. En natuurlijk alle bestuursleden in Noord-Nederland. Mensen die zich belangeloos inzetten, zonder enige vorm van bezoldiging, gedreven door de overtuiging dat een goed ondernemersklimaat de basis is voor een gezonde samenleving.

Daarnaast gaat mijn grote dank uit naar de medewerkers van VNO-NCW MKB Noord. De mensen op kantoor die dag in, dag uit ongelooflijk hard werken om alles mogelijk te maken. Hun professionaliteit, inzet en loyaliteit hebben mij diep geraakt. De manier waarop zij mij hebben ondersteund en hoe we samen hebben gewerkt, was een waar genoegen. Daar heb ik enorm veel respect voor. Evenzo grote dank aan de medebestuurders in de overige regio’s en Den Haag evenals de vele betrokken medewerkers in Den Haag en Brussel.

En last but not least al die bevlogen Noordelingen waar ik mee heb mogen samenwerken. Stuk voor stuk mensen die het beste met het Noorden en ons Nederland voorhebben.

Vooruitkijken

Hoewel dit een afscheid is, kijk ik met vertrouwen vooruit. De uitdagingen zijn groot: arbeidsmarkt, energie, ruimte, bereikbaarheid en regeldruk vragen blijvende aandacht. Mijn opvolger Marcella Ensel-Boonstra, treedt aan in een tijd waarin het ondernemersperspectief harder nodig is dan ooit. Met het recent uitgebrachte rapport van Wennink is daarvoor alvast een mooie basis gelegd.

Ik weet zeker dat VNO-NCW MKB Noord die rol zal blijven vervullen: verbindend, constructief kritisch en altijd vanuit de praktijk. Ik draag het voorzitterschap met een goed gevoel over en blijf betrokken, zij het op een andere manier.

Tot slot: het was een eer om dit te mogen doen. Ik heb het met heel veel plezier gedaan. En ik ben trots op wat we samen hebben bereikt en dankbaar voor het vertrouwen dat ik heb gekregen.

Dank jullie wel.

Sieger Dijkstra