Het vermogen om te innoveren is het geheim voor de toekomst

Wat is het geheim van succesvolle bedrijven? Volgens dr. Mira Bloemen-Bekx, lector Regionaal Innovatie Vermogen aan de Hanze, schuilt het geheim in het innovatievermogen van deze bedrijven. Familiebedrijven die soms al meer dan een eeuw bestaan, blinken daar bij uit. Zij weten relevant te blijven in een steeds veranderende markt.

Als ondernemer ben je dagelijks bezig met het voortbestaan en de toekomst van je bedrijf. De wijze waarop je daar invulling aan geeft, blijkt heel bepalend of dat ook lukt. “Het is echt superknap als je als ondernemer of bedrijf oog kunt hebben voor de korte termijn en de operationele zaken én tegelijkertijd aandacht te hebben voor innovatie en de lange termijn. Veel bedrijven worstelen hiermee. Innovatie wordt vaak gezien als iets dat erbij kan. Zodra het druk wordt, verandert de focus. Dan gaat de volle aandacht naar de dagelijkse hectiek,” vertelt Mira. “Dat ligt natuurlijk compleet anders bij startups en scale-ups die zich volledig richten op innovatie en exploratie. En familiebedrijven hebben bijna van nature een focus op de lange termijn omdat zij zich richten op de continuïteit om het bedrijf later over te kunnen dragen op de nieuwe generatie.”

Investeren in het winstmodel van de toekomst

Het succes van een bedrijf zit in het relevant willen blijven voor je klant. “Als je relevant blijft voor je klanten en daarbij goed om kunt gaan met de actualiteit en de snel veranderende wereld, dan gaat innoveren vanzelf. En als je dat weet te combineren met de dagelijkse gang van zaken, beschik je over innovatievermogen. Daarbij kan de innovatie soms verlieslijdend zijn ten opzichte van je andere activiteiten. Maar een innovatief bedrijf ziet dat als een investering in het winstmodel voor de toekomst.”

Maar dit is niet alleen bepalend voor het innovatievermogen van een bedrijf. Mira: “Innovatie vraagt ook om een flexibele organisatie die zich snel kan aanpassen aan veranderingen en om een lerende cultuur, waarin de medewerkers gestimuleerd worden om zich te blijven ontwikkelen. Want je moet het echt met elkaar doen. Dat begint allemaal bij goed leiderschap. Want je kunt wel zeggen dat je wilt innoveren, maar als je daarna geen geld en tijd beschikbaar stelt aan je werknemers om dit te realiseren dan komt het uiteindelijk niet van de grond.”

Familiebedrijven als voorbeelden

Familiebedrijven zijn volgens de lector een mooi voorbeeld van bedrijven die heel goed in staat blijken om te innoveren. “Familiebedrijven onderscheiden zich van veel andere ondernemingen door hun langetermijnvisie. Ze willen immers het bedrijf behouden voor de volgende generaties. Dit perspectief is een belangrijke factor voor hun innovatievermogen, omdat het hen dwingt voortdurend na te denken over de toekomst en hoe zij relevant kunnen blijven voor hun klant.” Ook speelt het overnameproces volgens de lector een rol in het vermogen om te innoveren. “Historisch gezien werd de bedrijfsopvolging gezien als een lineair proces, waarbij de oudste zoon zonder veel overleg de leiding overnam. Dat is echt veranderd. Er is nu veel meer aandacht voor de ambities en talenten van de volgende generatie. Daarbij wordt een bedrijfsoverdracht ook steeds vaker gezien als een flexibel en langdurig proces. Dit helpt om innovaties te stimuleren, omdat de nieuwe generaties vaak nieuwe ideeën en technologieën omarmen.”

Goede communicatie tussen de opvolgende generaties is van cruciaal belang. “Een succesvolle bedrijfsoverdracht vraagt aan de ene kant om aandacht voor relationele en emotionele aspecten. En aan de andere kant om aandacht voor de formele aspecten, zoals juridische en financiële zaken. Minstens zo belangrijk zijn de onderliggende waarden en de gedeelde visie binnen de familie. Het hier al vroeg over hebben biedt duidelijkheid en voorkomt dat belangrijke hordes pas op het laatste moment worden genomen.”

In de praktijk ziet Mira dat veel familiebedrijven zich aanpassen en evolueren. “Dit kan soms zelfs betekenen dat een bedrijf niet in zijn oorspronkelijke vorm blijft bestaan, maar doorgaat onder een andere eigenaar of in een andere gedaante buiten de familie. Toch blijft het kapitaal en de ondernemingsgeest vaak binnen de familie, waar het op een nieuwe manier wordt ingezet. Dit kan leiden tot een transformatie van een familiebedrijf naar een ondernemende familie met meerdere bedrijven en nieuwe ondernemingen.”

Survivalmentaliteit

Uit onderzoek van Bloemen-Beks blijkt dat noordelijke ondernemers in vergelijking tot andere regio’s een sterke survivalmentaliteit hebben. “Ze zijn gewend om zelfredzaam te zijn en hebben geleerd om vertrouwen te hebben in hun eigen kracht, met loyale en hardwerkende medewerkers uit de nabije omgeving. Die zelfredzaamheid maakt hen creatief en innovatief. Maar er is ook een keerzijde. Het maakt ondernemingen minder open, terwijl de uitdagingen van deze tijd om meer samenspel in de regio vragen. In grote delen van Noord-Nederland komen MKB-bedrijven elkaar niet vanzelfsprekend tegen. Terwijl we zien dat innovatie goed gedijt op plekken waar bedrijven dichter bij elkaar zitten of elkaar goed weten te vinden. Daar ligt een mooie uitdaging.

Daarom zetten we als Hanze de resultaten van ons onderzoek in om een leertraject voor ondernemers op te zetten, waarin ze van elkaar kunnen leren. Daarbij zijn ook noordelijke familiebedrijven belangrijke inspirators!”