Friese chemie met wereldimpact

Wie BASF in Heerenveen bezoekt, stapt niet zomaar een fabriek binnen. Het is een plek waar chemie, innovatie en duurzaamheid samenkomen in iets dat je waarschijnlijk vandaag nog, zonder het te weten, in je handen hebt gehad. “De kans dat je in de supermarkt iets beetpakt met een product uit onze fabriek? Die is zo’n 60 tot 70 procent,” zegt Sjoerd Visser, site director bij BASF Heerenveen. “Van yoghurtbekers tot pizzadozen, onze producten zitten overal in.”

BASF ontwikkelt en produceert watergedragen bindmiddelen en hoogwaardige additieven voor de drukinkt- en coatingindustrie. In begrijpelijke taal: BASF in Heerenveen maakt grondstoffen die ervoor zorgen dat verf goed vloeit, inkt mooi opdroogt en verpakkingen vet- en vochtbestendig zijn. Denk aan coatings op papieren koffiebekers, lijmlaagjes op verpakkingen of lak die auto’s laat glanzen. Die grondstoffen, additieven en harsen, worden in Heerenveen ontwikkeld én geproduceerd.

“Additieven zijn maar kleine hoeveelheden per eindproduct, maar zonder die toevoegingen werkt het simpelweg niet,” legt Visser uit. “En dat doen we met zo’n 220 collega’s, waarvan ongeveer de helft in ploegendienst.” De fabriek draait 24/7 en levert producten aan klanten in Europa én ver daarbuiten.

Unieke Technologie

Wat BASF Heerenveen bijzonder maakt, is hun unieke technologie. Waar vroeger oplosmiddelen nodig waren, gebruikt men steeds vaker gewoon water in de verpakkingsindustrie. “Dat is veel beter voor mens en milieu,” zegt Visser. “Daarnaast wordt veel organische chemie die ik op de universiteit heb moeten leren, toegepast in de additievenfabriek. Waaronder de heel speciale gepatenteerde technologie ‘Controlled Free Radical Polymerisation’. Hiermee worden unieke producten gemaakt die wereldwijd in hoogwaardige coatingstoepassingen worden ingezet, allemaal vanuit Heerenveen.“

Geen zichtbare emissies

Wie bij ‘chemische fabriek’ denkt aan rokende schoorstenen en dampende buizen, komt in Heerenveen bedrogen uit. “We hebben geen zichtbare emissies,” benadrukt Visser. “Wat je soms ziet uit onze koeltorens is gewoon waterdamp. We verbranden reststoffen netjes in een naverbrander, hebben geen lozingen op het water en voldoen aan de strengste Europese veiligheidsnormen.”
BASF Heerenveen valt onder de zogenoemde Seveso-richtlijn. Bezoekers krijgen bij binnenkomst veiligheidsinstructies en mogen bepaalde zones niet in met een telefoon op zak. Niet omdat het gevaarlijk ís, maar omdat het bedrijf tot in de puntjes voorbereid is op alles wat kán gebeuren. “We nemen veiligheid heel serieus! Dat doen we onder het programma Responsible Care – een internationale standaard voor chemische bedrijven. Al dertig jaar zijn we een goede buur. En dat willen we blijven.”

Groei zonder extra uitstoot

Recent investeerde BASF fors in de Friese locatie: een nieuwe productielijn vergrootte de productiecapaciteit met 50 procent en dat zónder extra CO₂-uitstoot. “We groeien in technologie en productiviteit, maar onze voetafdruk blijft hetzelfde,” zegt Visser. “Daar zijn we best trots op. Dit laat zien dat chemie wél duurzaam kan zijn.”
De  locatie draait deels op groene stroom en er ligt een plan om verder te elektrificeren. “We willen niet alleen vandaag schoon werken, maar ook klaar zijn voor de toekomst.”

Wereldwijd verbonden, diepgeworteld in Friesland

Digitalisering speelt ook een grote rol. Operators gebruiken tablets met QR-codes in plaats van dikke mappen vol papieren instructies. Schoonmaak, kleding en veiligheid zijn slim geautomatiseerd. En in het laboratorium worden nieuwe producten digitaal getest en gekoppeld aan wereldwijde BASF-databanken. “Innovaties die hier worden bedacht, kunnen straks net zo goed in Azië of Zuid-Amerika worden toegepast en andersom,” aldus Visser. “Dat is het mooie van onderdeel zijn van een wereldspeler.”

Tegelijkertijd is BASF Heerenveen diepgeworteld in Friesland. Veel medewerkers komen uit de regio. Er is weinig verloop en volop aandacht voor opleiding en ontwikkeling. Visser: “We hebben een ervaren team, maar ook jonge engineers met enthousiasme. Ze maken deel uit van een wereldwijd topbedrijf, maar dan in een Friese, nuchtere setting, waar je elkaar gewoon kent en aanspreekt. Medewerkers krijgen ruimte, vertrouwen en voelen eigenaarschap. Die autonomie draagt bij aan werkplezier en loyaliteit. En ze zijn trots op wat ze maken.”

Dat enthousiasme probeert BASF ook over te dragen op jongeren. “Zo doen we altijd mee aan het Weekend van de Wetenschap, waarbij kinderen en jongeren zelf kunnen rondkijken in de fabriek en de labs. Ze zien dan met eigen ogen hoe chemie werkt en waar die in het dagelijks leven terugkomt. We willen jongeren niet alleen vertellen wat we doen, we willen het laten zíen en ze het laten ervaren. Zodat ze ontdekken dat chemie eigenlijk overal is, en vooral: dat het gaaf is.”

“En dat moet ik mijn kinderen ook nog uitleggen, want die vragen weleens: ‘Pap, wat doe jij toch de hele dag?’ Ik zeg dan: ik praat, bel, mail en probeer hier een mooie club draaiende te houden,” lacht Visser. “We zijn hier trots op wat we doen. En terecht.”

Bijdragen aan de oplossingen

BASF Heerenveen maakt onzichtbare, maar onmisbare producten. Ze doen dat schoon, slim en met oog voor mens, milieu én toekomst. Ze innoveren constant, zijn marktleider in duurzame technologie, én ze hebben een hecht team dat zich betrokken voelt bij wat hier gebeurt.
“Chemie heeft soms een stoffig imago,” stelt Visser. “Maar als je goed kijkt, zie je dat we juist bijdragen aan oplossingen: minder afval, betere verpakkingen, veiliger werken. Wij willen laten zien dat een chemisch bedrijf ook gewoon een goede buur en werkgever kan zijn, midden in Friesland. En als het aan ons ligt, blijven we dat de komende dertig jaar.