Brede samenwerking in het opleiden van vakmensen is cruciaal
Tweegesprek
Krapte op de arbeidsmarkt, de uitdagingen van de energietransitie, een groeiende behoefte aan zorg, digitalisering. Ook voor het Noorden liggen er grote uitdagingen die ondernemers, onderwijs en overheid alleen samen aankunnen, zeggen Saskia Visser, sinds 1 juni 2024 de kersverse directeur van DNA Next, en Freddy de Boer, programmadirecteur van Energyhub050. Een gesprek in het state-of-the-art, futureproof pand van EnergieHub050 op het Suikerterrein.
Allereerst, DNA Next en EnergieHub050, wat doen jullie?
Saskia: “DNA Next is een samenwerking tussen DC Terra, Noorderpoort en Alfa-college. Deze drie roc’s bundelende krachten als één sterk merk. We bieden een digitaal platform voor bij-, op- en omscholing van volwassen vakmensen, samen met bedrijven in de regio. DNA Next richt zich voornamelijk op opleidingen, cursussen en trainingen voor Zorg en Welzijn, Techniek en ICT, omdat daar de grootste uitdagingen liggen voor werkgevers. Onze relatiemanagers halen de vraag naar scholing op bij werkgevers en vertalen deze naar een opleidingsaanbod dat wordt uitgevoerd bij één van de roc’s. Dat kan een bestaande opleiding, training of cursus zijn. Of we ontwikkelen deze samen met de werkgever.”
Energiehub050 bevindt zich in een pand vol duurzame techniek waar we het vakmanschap kunnen “proeven” en kunnen leren hoe de apparatuur werkt. Freddy: “In ons programma werken ondernemers (o.a. Stork, Vaillant,Gasunie), overheid (gemeente Groningen) en onderwijs (de DNA-partners) samen. Ook VNO-NCW MKB Noord is betrokken. Samen met circa 50 partners stomen we talent in de regio klaar voor leren en werken in de energietransitie. We richten ons op opleiden, innovatie en voorlichting. Er komen hier monteurs om certificaten te halen. Maar ook energiecoaches van de gemeente die meer willen weten over duurzame technologie. Door de duurzame mogelijkheden te laten zien, maken we het vak ook attractief voor bijvoorbeeld zij-instromers.”
Kunnen ondernemers de weg vinden in alle opleidingsinitiatieven?
Saskia: “Met DNA Next maken we dat juist makkelijker. We zijn uit de onderlinge concurrentie gestapt en bieden werkgevers één loket voor toegankelijk, vindbaar en passend scholingsaanbod.”
Freddy: ‘Ondernemers in de energiesector weten ons zeker te vinden. Je hebt hier invloed, samen krijgen we praktische dingen voor elkaar. De grote N van noodzaak ligt bij ondernemers en de U van urgentie ook. Onderwijs en bedrijfsleven trekken deze kar samen.
In hoeverre gaat de ambitie van voldoende vakmensen slagen?
Freddy: “Het Noorden is ambitieus in de energietransitie. Wat wordt onderschat, is de hoeveelheid vakmensen die hiervoor nodig is. Uiteindelijk is het toch de vraag wie die warmtepomp plaatst. We weten nu al dat er niet voldoende vakmensen zijn.”
“Het punt is ook dat we allemaal aan dezelfde mensen trekken,” zegt Saskia. “We dachten het te redden door mensen erbij te halen die aan de zijkant stonden. Of door mensen van de ene sector naar de andere te brengen. Maar de uitdagingen zijn te groot. We hebben innovatie en slimme oplossingen nodig, zodat we meer werk kunnen doen met minder mensen. Daarnaast blijft het belangrijk om mensen om- en bij te scholen voor werk in de energietransitie.”
Welke slimme oplossingen en innovaties zijn dat en hoe komen ze bij ondernemers?
Freddy: “Als roc’s en ondernemers aan de voorkant hun kennis en krachten bundelen, bedenk je innovaties waaraan ondernemers meteen in de praktijk iets hebben. Een monteur is nu bijvoorbeeld 20 uur bezig met het monteren van een warmtepomp. Dan kijk je samen of dit sneller of efficiënter kan door inzet van technologie of een expert die meekijkt op afstand. Denk ook aan meetapparatuur of sensoren die informatie over een
apparaat geven, waardoor je er niet heen hoeft te rijden.”
Saskia: “In de zorg zie je robottoepassingen en andere vormen van zorgtechnologie die het werk veranderen. Zorg en techniek, maar ook ondernemers en onderwijs, moeten krachten bundelen om die oplossingen te vinden."
Zijn de roc’s flexibel genoeg om hierin mee te kunnen?
Freddy: “Het vakonderwijs voor volwassenen is enorm aan het veranderen. Ondernemers zetten hun opstellingen neer in de Energiehub050. Docenten van roc’s leiden we op in het bedrijf. Of mensen uit een bedrijf komen op een roc lesgeven.”
Saskia: “Het volwassenenonderwijs verandert van aanbodgericht naar vraaggestuurd. En van volledige opleidingen naar trainingen en cursussen. Zo werken we minder met diploma’s en meer met certificaten, waarbij je mag overslaan wat je al kent of kan. Samen met werkgevers kijken we aan de voorkant: Wat heeft een werknemer echt nodig? Het mooie is ook dat we het denken in niveaus meer loslaten. Er loopt een initiatief van mbo-, hbo- en wo-instellingen in het Noorden om samen te werken. Deze brede samenwerking is uniek voor Nederland en toont onze flexibiliteit.”
Willen ondernemers wel onderling samenwerken? Ze zijn vaak ook concurrenten.
Freddy: “Vroeger vonden ondernemers het soms lastig om kennis te delen. Dat was in de tijd dat bedrijven hun problemen zelf konden oplossen. Het tekort aan technische vakmensen is nu groter dan de urgentie van het niet-delen. Je hebt elkaar nodig. Voor het ontwikkelen van slimme techniek en voor het opleiden van voldoende gekwalificeerde vakmensen. Samen kom je verder én gaje sneller.”
Saskia: “noordelijke ondernemers die willen aanhaken, zijn van harte welkom bij Energiehub050 en
DNA Next.”
Dit artikel is eerder verschenen in ons ledenmagazine GeeftRuimte van juni 2025.
